Beroepsonderwijs en arbeidsmarkt

De Wet VABA (Verbetering Aansluiting Beroepsonderwijs–Arbeidsmarkt) is een wet die mbo-opleidingen beter moet laten aansluiten op de praktijk van werk en beroep. De wet is op 1 augustus 2026 in werking getreden, met uitzondering van het onderdeel ‘verkorte opleidingen’. Dit onderdeel treedt in werking op 1 januari 2027.

De wet wijzigt onder meer de Wet educatie en beroepsonderwijs en geeft mbo-instellingen ruimte om opleidingen meer flexibel en meer op de beroepspraktijk in te richten. De kern van de wet is: meer ruimte in regels en dus meer mogelijkheden voor maatwerk. Zo kunnen opleidingen beter inspelen op wat studenten al kunnen én op wat de arbeidsmarkt vraagt. 

De vraag naar goed opgeleide vakmensen neemt toe. Tegelijk verandert de beroepspraktijk snel. Nieuwe technieken, andere werkvormen en tekorten in sectoren vragen om onderwijs dat kan meebewegen. 

Onder de oude regelgeving lukte dat niet altijd goed. Opleidingen waren gebonden aan allerlei wetten en regels, waardoor het soms lastig is om leer- en werkervaring van studenten adequaat te benutten en om snel in te spelen op ontwikkelingen in de beroepspraktijk. Met Wet VABA wil de overheid de mogelijkheid om snel en adequaat in te kunnen spelen op de steeds veranderende beroepspraktijk vergroten. 

De wet VABA biedt mbo-instellingen meer vrijheid in hoe zij hun onderwijs kunnen organiseren en inrichten. Dat merk je op deze punten. 

• ​​Meer flexibiliteit in onderwijstijd 
  De regels rond de urennorm zijn versoepeld. Naast de verplicht gestelde bot- en bpv-uren zijn flexibele uren geïntroduceerd. Hierdoor is er meer ruimte ontstaan in het type onderwijsactiviteiten dat mag worden aangeboden. Deze activiteiten kunnen voor een doelgerichtere aansluiting op de arbeidsmarkt zorgen. Voor dit onderdeel is een overgangsrecht ingeregeld.
• ​​Verkorte opleidingen voor studenten met leer of werkervaring 
  Instellingen krijgen expliciet de bevoegdheid om verkorte opleidingen aan te bieden. Hierdoor wordt het voor studenten met relevante werk- of leerervaring eenvoudiger om een verkorte mbo-opleiding te volgen. Ook zij-instromers of werkenden die al veel competenties hebben en gericht willen bijscholen kunnen in aanmerking komen voor zo'n verkorte opleiding. Dit onderdeel van de wet heeft een latere datum van inwerkingtreding, namelijk 1 januari 2027.
• ​Meer ruimte in het keuzedelenaanbod.  
  Instellingen hebben meer ruimte om keuzedelen aan te bieden die passen bij actuele ontwikkelingen in de regio of sector. Studenten hebben de mogelijkheid om voordat zij een keuzedeel volgen, een keuze te maken of te heroverwegen. Zo voorkom je dat studenten vastzitten aan een keuzedeel dat niet (meer) aansluit bij hun loopbaan en/of bij de actuele beroepspraktijk.
• ​​Meer mogelijkheden voor niet-bekostigd onderwijs 
  Wet VABA is onderdeel van breder beleid om het mbo wendbaarder te maken en beter te laten aansluiten op de arbeidsmarkt. De wet past binnen ambities rond een leven lang ontwikkelen en het beter benutten van talent op de arbeidsmarkt.  De WEB is op meerdere punten gewijzigd, waaronder de regels voor onderwijstijd, keuzedelen, verkorte trajecten en niet-bekostigd onderwijs.

Wet VABA is onderdeel van breder beleid om het mbo wendbaarder te maken en beter te laten aansluiten op de arbeidsmarkt. De wet past binnen ambities rond een leven lang ontwikkelen en het beter benutten van talent op de arbeidsmarkt. 

De WEB is op meerdere punten gewijzigd, waaronder de regels voor onderwijstijd, keuzedelen, verkorte trajecten en niet-bekostigd onderwijs.

Eerste kamer

Officiële informatie over de wet Verbetering aansluiting beroepsonderwijs arbeidsmarkt.